Verkir eru algengur fylgikvilli krabbameina.
Talið er að ríflega helmingur
krabbameinssjúklinga hafi verki einhverntíma á
sjúkdómsferli sínu. Sem betur fer
höfum við nú yfir að ráða
góðum verkjalyfjum og öðrum aðferðum til
að meðhöndla verki. Satt að segja á
enginn krabbameinssjúklingur að þurfa að
þjást af verkjum. Rannsóknir hafa
sýnt að horfur sjúklinga sem eru vel verkjastilltir
eru betri en þeirra sem hafa langvarandi verki.
Sjálfsvíg eru algengari í fólki með
langvarandi verki. Einnig má ætla að þeir
sem séu vel verkjastilltir borði betur og séu
meira á ferli sem kann ad skýra betri horfur þeirra.
Bráðir og slæmir
verkir geta verið ástæða fyrir innlögn
á sjúkrahús til verkjastillingar. Einnig
geta verkir verið merki um alvarlegan fylgikvilla krabbameins.
Sem dæmi má nefna að bakverkir geta verið merki
um meinvarp í hrygg og yfirvofandi þrýsting
á mænu sem getur valdið lömun.
Það er því áríðandi að
gera viðeigandi rannsóknir á slíkum
sjúklingi til að útiloka slíkt eða
meðhöndla strax ef grunur er staðfestur. Verkir
vegna mænuþrýstings eru meðhöndlaðir
með verkjalyfjum og einnig er þrýstingnum
aflétt með geisla- eða skurðaðgerð.
Í flestum tilvikum eru
verkir meðhöndlaðir með verkjalyfjum. Fyrsta
þrep verkjastigans samanstendur af vægum verkjalyfjum
s.s. acetominopheni (parasetamól) og acetylsalisylsýru
líkum lyfjum (magnyl, asperin, ibuprofen og önnur
bólgueyðandi lyf). Í öðru þrepi
verkjastigans eru verkjalyfjablöndur. Algengar eru blöndur
af acetominopheni og vægum ópíötum (codein
og skyld lyf).
Í þriðja
þrepi stigans eru loks sterk ópíöt.
Morfín er dæmigert lyf í þessum flokki.
Þetta eru ákaflega góð lyf og áhrifarík.
Nokkur hræðsla er við notkun þessara lyfja
bæði meðal sjúklinga og lækna.
Sú hræðsla er á misskilningi byggð.
Sjúklingar verða ekki “háðir”
þessum lyfjum og geta hætt notkun þeirra ef
þeir þurfa ekki lengur á þeim að halda.
Nauðsynlegt er að auka og lækka skammta í
smáum skrefum og að sjálfsögðu í
samráði við lækni sem er vanur að nota
þessi lyf. Eina markverða aukaverkun þessara
lyfja er hægðatregða og því er
mikilvægt að nota hægðalyf samfara töku
þeirra.
Fleiri lyf koma að notum við
verkjameðferð. Má sem dæmi nefna að
ýmis krampalyf og
þríhringlaga-geðdeyfðarlyf gagnast oft mjög
vel við svokölluðum taugarótarverkjum.
Einnig ber að hafa í huga að kvíði og
þunglyndi eiga geta magnað verki og ef þessi einkenni
eru til staðar getur rétt meðhöndlun skipt
sköpum í verkjameðferð.